Հայաստանում կթույլատրվի հեռահար կարգով անշարժ գույք գնել՝ առանց նոտար այցելելու
Հայաստանում նախատեսվում է ներդնել անշարժ գույքի ձեռքբերման նոր թվային մեխանիզմ, որը քաղաքացիներին հնարավորություն կտա հիփոթեքային վարկով բնակարան գնել առանց նոտարի այցելելու և առանց լիազորագիր ձևակերպելու։ Համապատասխան նախագիծը հաստատվեց կառավարության նիստում։
Կադաստրի կոմիտեի նախագահ Սուրեն Թովմասյանի խոսքով՝ նոր կարգը վերաբերում է ինչպես կառուցապատման փուլում գտնվող, այնպես էլ արդեն շահագործման հանձնված բազմաբնակարան շենքերում գտնվող բնակարանների ձեռքբերմանը։
Նրա տեղեկացմամբ՝ Կադաստրի կոմիտեի էլեկտրոնային հարթակում կգործարկվի հատուկ թվային ձևանմուշ, որի միջոցով գնորդը, կառուցապատողը և ֆինանսավորող բանկը կկարողանան ամբողջ գործընթացն իրականացնել առցանց՝ կնքելով և ստորագրելով եռակողմ պայմանագիր։
«Պայմանագրի կնքումից հետո սեփականության իրավունքը կառուցապատողից կփոխանցվի գնորդին և կգրանցվի սահմանված կարգով։ Պայմանագիրը հնարավոր կլինի ստորագրել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ նրա սահմաններից դուրս»,- նշեց Թովմասյանը։
Գործող կարգով հիփոթեքային բնակարան ձեռք բերող անձը պարտավոր է անձամբ ներկայանալ նոտար կամ, եթե գտնվում է արտերկրում, ձևակերպել լիազորագիր, որը հաճախ պահանջում է նոտարական վավերացում, ապոստիլ կամ հյուպատոսական վավերացում, ինչպես նաև փաստաթղթերի թարգմանություն։ Այդ գործընթացը կարող է շաբաթներ տևել և լրացուցիչ ծախսեր առաջացնել։
Նոր համակարգով այդ անհրաժեշտությունը կվերանա։ Եթե բանկն արդեն իրականացրել է հաճախորդի ինքնության, վճարունակության և օրենսդրությամբ նախատեսված այլ ստուգումները, ապա բանկի, կառուցապատողի և գնորդի միջև կնքված թվային պայմանագիրն ինքնին կդառնա սեփականության իրավունքի պետական գրանցման հիմք՝ առանց նոտարական վավերացման։
Նոր մեխանիզմը հատկապես կարևոր է.
- արտերկրում բնակվող Հայաստանի քաղաքացիների և սփյուռքի ներկայացուցիչների համար,
- աշխատանքային կամ ուսումնական նպատակներով Հայաստանից ժամանակավորապես բացակայող անձանց,
- այն գնորդների համար, ովքեր ցանկանում են արագ ձևակերպել հիփոթեքային գործարքները՝ առանց լրացուցիչ վարչարարության։
Փաստացի, բնակարան ձեռք բերելու ամբողջ գործընթացը հնարավոր կլինի իրականացնել հեռավար՝ անկախ գնորդի գտնվելու վայրից։
Փորձագետների գնահատմամբ՝ նման թվայնացումը կարող է միաժամանակ մի քանի դրական ազդեցություն ունենալ.
- կկրճատվեն գործարքների ձևակերպման ժամկետները,
- կնվազեն նոտարական և վարչական որոշ ծախսեր,
- կբարձրանա կառուցապատողների կողմից բնակարանների վաճառքի արդյունավետությունը,
- կխթանվի հիփոթեքային շուկայի ակտիվությունը,
- կդյուրացվի սփյուռքի ներդրումը Հայաստանի անշարժ գույքի շուկայում։
Բացի այդ, ամբողջ գործընթացի թվայնացումը հնարավորություն կտա նվազեցնել փաստաթղթաշրջանառությունը և բարձրացնել գործարքների թափանցիկությունն ու հետագծելիությունը։
Փոխվարչապետ Տիգրան Խաչատրյանի խոսքով՝ նախաձեռնությունը պետական ծառայությունների թվայնացման հերթական կարևոր քայլերից է։
Նա ընդգծեց, որ նորամուծությունը զգալիորեն կհեշտացնի անշարժ գույքի գործարքների ձևակերպման ընթացակարգերը և կնպաստի անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման գործընթացում թվային տեխնոլոգիաների ավելի լայն կիրառմանը։
Եթե նախագիծն ամբողջությամբ գործարկվի նախատեսված ժամկետներում, ապա Հայաստանը կստանա անշարժ գույքի գործարքների առավել ճկուն և ժամանակակից համակարգ, որը հատկապես պահանջված կլինի հեռավար գործարքների աճող պայմաններում՝ ինչպես երկրի ներսում, այնպես էլ արտերկրում բնակվող քաղաքացիների շրջանում։